TRUYỆN TIỂU SỬ Mảnh Trăng Tà

Truyện Tiểu sử

THI SỸ

Anh là một nhà thơ với cái tên Lê Định ,nhưng lại không làm nghề thơ

; có lẽ vì quê quán anh thơ thì nhiều mà không có ai là nhà thơ chuyên nghiệp nổi tiếng , mà anh được sinh ra cũng không phải trên mảnh đất mà ông nội ông ngoại anh từng sống và lập nghiệp __ làng Hành Thiện cổ kính ; một làng mà ngày xưa người ta gọi là đất làm quan . Người làng , chẳng mấy ai biết , mà hầu như không biết ông nội , ông ngoại anh tên Đỗ Đức Quang , Nguyễn Đương Thuần mà người làng gọi là Ông Nhì Thuần vì Ông đỗ thứ nhì thi Đình__ Nhị Giáp Đình thí , năm nào không rõ ; mà người ta chỉ biết đó là cháu ông Xã Quang và Cháu Ngoại Ông Nhì Thuần mà thôi .

Đã mấy lần tôi cùng anh về Hội Chùa Keo Hành thiện và nghe anh kể chuyện của mình ‘ bởi vì bây giờ hội Keo Hành Thiện kéo dài tới 5 ngày chứ không phải như 1 ngày 15 tháng 9 âm lịch hằng năm như xưa kia ; hội rước thánh cũng đơn giản đi những thủ pháp mê tín như Xiên lình , còn bơi trải vẫn giữ nguyên truyền thống với cách đứng chèo mà chỉ có ở nơi đây , nhưng có khác chỉ ở chỗ , ngày xưa người lái là người già râu tóc bạc phơ , tay chèo là thanh niên khoẻ mạnh săn chắc tay chân , còn nay mgười lài và người chèo đều là thanh niên trai tráng của từng giong ngõ __ từng xóm . Trước kia giật giải bơi trên sông cái đạc trưng cho giòng họ , nhánh họ , thì nay đặc trưng cho từng xóm và có 14 xóm có lối trước lối sau .

Có lần anh say sưa kể rằng: Được sinh ra ở thành phố nhưng anh cũng lớn lên ở làng quê không là kỷ niệm, nhưng không bao giờ phai trong ký ức những ngày tháng thơ ngây , trong trắng nơi quê nhà ở thời mẹ thất nghiệp về quê hoặc những mùa hè về quê với chị ruột . Nhớ đến quê hương gốc gác những hình ảnh ngày ấu thơ trên quê nhà chẳng bao giờ phai nhoà trong anh , những cuộc mấy đứa trẻ con nhem nhuốc cả trai cùng gái túm tụm chơi với nhau ngoài giong ngõ hay trong xó xỉnh chật hẹp mà vấn túm tụm bắt chước người lớn hay tò mò xem những gì đã có trên người mình một cách vô cảm . Nhiều lắm , cả từ tuổi thơ dại đến tuổi thiếu nhi nghỉ hè về quê đi cấy lúa , cắt lạc ngoài gò ven cuối bờ Sông Hồng màu mớ để lại sau mùa mưa lũ . Những năm 51, 52 chưa đầy 10 tuổi đầu , cứ mỗi vụ hè lại về quê ra đồng ngoài bãi cúng Anh rể ngày hai buổi với bầu nước vối mang theo mà chẳng bao giớ anh uống , một phần cũng để đỡ miếng ăn cho mẹ trong một vụ hè nghỉ học , vừa giúp chị gái đỡ nhọc nhằn trong mùa vụ ; bấy giớ anh học ở Trường Tiểu học Lê Chân mà thường gọi là trường Con Gái Nam định vì sáng là Nữ sinh , con trai thì học buổi chiều .

Anh nói rằng , cái ngày ấy làng Hành Thiện nghèo lắm , thường là chạy chợ để kiếm ăn , còn ruộng đất thì nửa ngoài gò bãi , nửa trong đồng làm lúa ; ngoài bãi nếu trồng lúa thì phải dùng đòn càn xọc ngoáy lỗ để cắm những giảnh mạ xuống , anh kể rằng : Có lần anh rể thì xọc đất ngoáy lỗ , còn anh thì cắm dăm giảnh mạ xuống rồi lấy chân lấp cát cho nhánh mạ thẳng đứng đợi nước thuỷ triều lên .

Trong làng đâu đâu cũng lách cách tiếng thoi dệt vải , dệt màn , dệt khăn rửa mặt để đem bán chợ đường xa , Sân nhà nào cũng giăng đầy những nọn sợi được dáo hồ bằng nước cơm, tiếng sa quay và những con suốt mịn màng óng mà anh xem chị đánh suốt đến sốt cả ruột . Tuy thế , thời bấy giờ làng Hành Thiện cũng vào loại làng giàu có ven sông và người ta cũng rất thanh lịch , bởi cũng là đất học và nhiều người tài giỏi trên mọi niền được sinh ra và lớn lên từ cái làng bé nhỏ nămg ven sông hồng như một con cá chép vượt vũ môn vậy . Người ta lễ phép , trọng trên ,nhường dưới . Họ có chửi nhau , chửi con , mắng cái cũng rất “ăng lê” bằng cách gán cho tính xấu , tục xấu như loài quạ ăn thịt thối mà là “ thằng quạ “ , “con quạ “ .

Bây giờ làng này đã phôi phai đi nhiều . Những chửi bới “mát mẻ “ thay vào đấy cái hầm hập nóng nơi đô thành , của cái buôn bán , mát mẻ thành lạnh nhạt và lạnh như tiền , cái đằm thắm chỉ còn trên những gò má nhăn nheo và làng quê đã gần như phố xá .

Một làng quê bé nhỏ được bao quanh bởi 2 dòng sông đào nho nhỏ đổ vào sông Hồng , ngày xưa còn có nước thuỷ triều cũng làm dòng sông thành sông con ; Đầu xóm có bến nước , cuối xóm có bến nước lát đá tảng , từng chiều tắm giặt , gánh nước đông vui và anh nói rằng cũng biết bơi từ xóm quê bé nhỏ này .

Anh nói với tôi rằng : quê anh đã từng là thủ phủ của Tỉnh

Nam

Định thuộc Liên khu 3 ngày xưa mà bằng tốt nghiệp Tiểu học của Anh do Khu Giáo dục Liên Khu 3 cấp năm 1955 .

Anh tự hào vì nơi quê hương , những bạn nhỏ cùng giong ngõ rất quý mến anh mỗi khi anh về quê và cùng chơi với nhau , đứa nào cũng thích chơi với anh , có lẽ vì anh trắng trẻo , xinh xắn lại từ thành phố về ; Và cũng trong đám bạn nhỏ đó có ai đó cho anh mượn cả sách dạy âm nhạc , dạy anh thổi sáo tre và anh biết thổi sáo , biết nhạc ngay trên quê mình trong những ngày hè , bạn lớn tuổi hơn còn cho mượn cả tiểu thuyết cổ điển Trung hoa như “Đông Chu Liệt quốc “ mà đến giờ anh còn nhớ vài ba câu hát “ Bạch Bề hề , ba bộ da Dê “ . Còn thơ thì mãi sau này khi đi học nghề anh mới tập viết văn , làm thơ mà cũng chẳng có sách vở nào chính quy , chỉ tìm kiếm những cuốn sách của các nhà văn nổi tiếng thời ấy viết về “ Tôi đã học viết như thế nào? “ , từ đó ham mê mà viết trong những năm làm thợ , làm lính , trên những tờ báo treo tường và tập san viết tay của những năm sau ngày giải phóng 1954 . và hoà bình tươi sáng .

Anh nói với tôi rằng : Thời thơ ấu của anh chẳng có gì là thi vị . đời ấu thơ và thời nhi đồng niên thiếu chỉ có đói cơm , áo quần vá lung tung , lam lũ bần hàn ; đến bây giờ chẳng mây khi chúng tôi nhắc lại những tối ngày đi bán lạc rang khắp phố Nam Định , Thành phố thanh bình không còn tiếng giầy đinh nện gót mà chúng tôi gọi là giấy “săng đá “ mà chúng tôi khiếp muốn chết, chỉ còn tiếng rao yếu ớt của một số con nhà nghèo chúng tôi dọc phố sau buổi học đi bán lạc rang buổi tối . nhưng cũng chẳng mấy ai mua chỉ ăn đi cho hết mà giải nghệ .

Một thuở thơ ngây nghèo đói . học giỏi mà đến nhà trường của thực dân Pháp cũng cấp học bổng cho học sinh nghèo đã trôi vào dĩ vãng , xa lắm rồi . Nhưng tình bạn thuở ấy vẫn còn đây , vẫn đằm thắm tuổi học trò ngây thơ , khờ khạo trắng trong .

Tôi nói anh là một nhà thơ vì : cái khái niệm về nhà thơ cũng hơi mơ hồ , nếu lấy những cuộc thi thố hiện nay làm mốc , mà lại càng mơ hồ nếu lấy cái được in ấn hay không được in ấn trên thi đàn , thông tin đại chúng làm chuẩn mực ; tôi gọi anh là nhà thơ là như thế , thơ anh viết là như thế , là thơ mà cũng không phải thơ cũng là như thế .

MẢNH TRĂNG TÀ

Trăng dịu dàng trăng cùng thức trăng ơi !

Ngày không có nắng xa vời trăng treo

Trời cao sao lẫn vạn cánh hoa bèo

Hoàng hôn ảo mộng gió vèo lá bay

Một vần lơ lửng không tiếng gió reo

Ai ru mộng đẹp trong veo cuộc đời ;

Như bỗng về đây trong lòng đất mẹ

Bao năm ròng chỉ một phút lặng nghe

Kia hư ảnh , thân ta trong vĩnh viễn

Cả qua khứ , tương lai , đời hiện diện

Những ước mơ , gió bấc trộn nắng hè