NNHƯNG TRANG LÝ LUẬN ÂM NHẠC

dangdich

TRANG LÝ LUẬN ÂM NHẠC

NHỮNG NÉT CƠ BẢN TRONG SÁNG TÁC CA KHÚC
VỚI HỆ THỐNG HỢP ÂM CƠ BẢN
****************************************
( Bài viết từ tài liệu tham khảo : Tập guitả theo Tai nghe -- nhà xuất bản CCCP -- Bản tiếng Nga và bản tiếng Việt )
________________________________________

Trong các ca khúc hiện nay thường được sánh tác theo một nguyên tắc nhất định cùng với cảm xúc của tác giả . . Bài ca được phân tích , phân chia và hát lên theo từng câu , từng đoạn ; đó thuộc về cú pháp của bài hát . Vấn đề có tính chất cần thiết chio một bài hát đạt tiêu chuẩn về âm nhạc chính là Hệ thống hợp âm nền móng của bài hát do tác giả áp dụng cho mó . .Tuy nhiên đó là một điều kiện cần thiết tồn tại của một tác phẩm âm nhạc ; cho nên , Nó phải được khảo sát một cách nghiêm túc trên cơ sở hiểu biết về cấu trúc câu nhạc hiện đạị cũng như truyền thóng dân tộc , dân gian .
Các phần sau đây xin trình bầy những vấn đề cơ bản có tính lý luận và lý thuyết khi tìm hiểu và sáng tác một ca khúc ngắn là những bài hát trữ tình và những bài hát thuộc dòng nhạc nhẹ hiện đại nhằm góp một vài ý kiến để gia tăng tri thức cho những ai muốn am hiểu và yêu âm nhạc .

Khái niệm Cơ bản và Hệ Thống Hợp Âm của Bài hát
Một bài hát được xây dựng và sáng tác theo một Hệ thống hợp âm cơ bản làm nền tảng ; đó là một chuỗi các hợp âm liên tiếp trong câu nhạc . chuỗi này thuộc vào hệ thống Lô-gic của giai điệu chính bài ca . Có thể nói , mỗi tiết nhạc là một hợp âm hoặc một hợp âm giành cho vài ba tiết nhạc . một câu nhạc gồm nhiều tiết nhạc , số nhiều lớn hơn 3 hoặc 4 , còn chuỗi hợp âm có thể gồm chỉ ở tối thiểu vài hợp âm cũng đủ . Vấn đề là ở chỗ :chuỗi saocho đơn giản , đạt hiệu quả âm nhạc gây cảm xúc , ấn tượng lành mạnh , cho người nghe .. Mặt khác cần ca khúc vừa hay vừa có tính học vấn cao , học thuật rất mực nghệ thuật .
Trong sáng tác và chơi đàn , với một chuỗi hợp âm liên tiếp trong giai điệu , cần lưu ý đến các âm ổn định và sự vươn tới trong quá trình vận động của các âm không ổn định đến tới các hợp âm ổn định cho nó .
ví dụ ; Một giọng ĐooTrưởng __C không thểv kết thúc ở nốt Xi __H mà phải kết thúc ở Đô --C ( E, hoặc G ) Tại sao lại phải như vậy ?
Bởi vì , các âm không ổn định nhập vào các hợp âm 7 ( H - trong C là âm bậc VII )và hơn nữa , nó vào các hợp âm phức tạp có các bậc hóa cao đang vươn tới những hợp âm ổn định , điều này làm cho ta nghe thấy sự phát triển vươn tới liên tục của dòng âm thanh , do vậy , tới một mức độ phát triển nào đó đòi hỏi xuất hiện một hợp âm mới .
Một ví dụ khác là ;
Các hợp âm nhập vào hợp âm G7 ( Xon 7----G+ H+ D+ F) đang vươn tới các các âm của hợp âm 3 Đô trưởng chứ không phải ngược lại . Tức là không bao giờ hợp âm 3 Đô trưởng vận động để vươn tới hợp âm G7 .
. Bởi vì , ta đã biết ,
Hợp âm C gồm Đo+ Mi+ xon (C-E-G)tức là gồm các bậc I --- Chủ âm , Bậc III---Trung âm và Bậc V ---át âm .
Giai điệu : C-D-E-f-G-A-H- -C
Bậc I- II-- III--IV--V--VI-- VII .
Và biết rằng , các bậc I , III , V là các bậc ổn định , cũng có nghĩa là các bậc này trong giai điệu nào cũng ổn định cho điệu tính ( Ổn địnhh là xác định điệu tính ) . trong khi đó các bậc khác như bậc II --Thượng Chủ âm,Bậc IV -- Hạ Át âm , Bậc VI thượng Át âm và Âm Cảm Bậc VII là những âm thiếu ổn định ( vì nó khó có thể đặc trưng cho giai điệu chính ) ; tức là các bậc II.,IV VI VI này nhập vào một số hợp âm làm thành các hòa âm của âm thanh với các âm vực khác nhau nmhưng không ổn định xác định vững chắc cho những điêu tính khác nhau của giọng điệu . Nhất là các âm Bậc VII __Cảm Âm là không ổn định hơn cả .
cho nên đi đến vấn đề , kết thúc một câu nhạc , kết một đoạn nhạc , kết một bài nhạc ;nốt nhạc nào kết không thể tùy tiện . Một câu nhạc kết ở chủ âm cũng không phải là hay , vì như thế làm cho bài ca trở nên tủn mủn ---bài ca nhát gừng , hay như hay nói là "hưa đi đã về " , nhưng nếu kết ở nốt bất kỳ rơi vào các bậc không ổn đình thì đã là khong thành câu nhạc vì nó không xá định điệu tính trong giọng điệu bài hát . Đó chính là vấn đề Đạt bài hát hoặc phân tích bài hát thành từng câu nhạc , đoạn nhạc trong toàn bài ca . . Để kết thúc mo9ọt câu nhạc , đoạn nhạc , bài nhạc , chúng ta có các cách kết thúc như nêu tiếp theo dưới đây .

CÁC HÌNH THỨC KÉT THÚC CÂU NHẠC .
Trong mục này sẽ trình bày cáccác hình thức , nhạc điệu kết thúc câu nhạc ; như vậy sẽ là một nội dung sát ngay khái niệm về sự vận động của các âm thiếu ổn định đến các hợp âm và các hợp âm ổn định .

Trong nhạc - Blud ; trong nhạc Beatles ,, và trong nhác Rock and Roll .
Để kết một câu nhạc , đoạn nhạc về âm chủ ,người ta có những nhạc điệu sau :

* A* 1 Đói với Nhạc blud .
Ta sẽ nói đến thể nhạc này ở các phần sau .

Để làm rõ nội dung đã nêu trên , chúng ta xét Hệ hống hợp âm dưới đây viết ở giọng Đô Trưởng --- C : --- Ta biểu thị Các Hợp âm với 1 dòng kẻ

         4 ___C__      __G__       D__       A___           E7__ __ __                  E7
       4
                     Hệ thống hợp âm này có sắc thái Nhạc PÔP và nó đơn giản hơn nhạc    Jazz , nhưng chơi hệ thống này cũng phải giỏ , Nó được chơi chủ yếu ở quãng 3 ; hợp âm vận động theo chiều ngược kim đồng hồ : từ Bậc IV về Bậc I
     Xét hệ thống 4/4 ----10 nhịp 4/4 Giọng Đô Trưởng ---C
                       4__C___ F7__   C__   C7__ F7__ F7____    C_ C__   G7__   F7__ C_G7_
                   4
Đặc điểm xét ở đây là nhịp 9 và 10      Sự vận động về âm chủ -- C qua F7   Tức là từ F về C thay vì G7 qua G7 về C __G về C   ; như thế : Từ F7 về C   nghe du dương hơn   , thông thường là G về C .
     Còn lối vận động ở đây chính là từ IV về I Ngược chiều kim đồng hồ   . ( Ta sẽ nói sau )
    Lối kết thúc về âm chủ C qua bậc V là :    G7--F7--C   : là từ bậc IV về Bậc I qua Bậc V
   bởi vì , giọng C : C--D--E--F--G--A--H--C
                                  Bậc : 1          4    5                       .
*A* 2    Cách kết thúc của về Âm chủ của Nhac Beatles     .

Nhạc Beatles có sự sáng tạo là họ đã đưa vào cách giải quyết độc đáo : Vào bậc I , qua các bậc VI giảm (bVI) và 7 giảm (bVII) , nghĩa là : Với giọng C ,Ta có Ab--B--C ____La giáng ---Xi giáng ---và Đô .

( xin lưu ý , trong bài viết này    B là Xi Giáng   còn   H là   Xi )

Về hợp âm chủ C qua Ab là Bậc VI Giảm rồi đến VII giảm là   B   .

Ta có : C -- D --E --F --G --A --H --C .

Bậc 1 3 4 6 7

Hoặc cũng có thể qua Bậc III là E và Bậc IV đó là Eb--F--C .

Là cánh kết III--IV ---I .

CÁCH KẾT THÚC Câu Nhạc .

************************************ Ab --- B ---C . hoặc Eb --- F --- C ; chính là đáp ứng quy luật vận động của các hợp âm không ổn định để nhập vào các hợp âm ổn định mà chấm kết cho câu nhạc đồng thời vẫn tạo ra sự phát triển của bài hát nếu chưa muốn kết thúc ở nốt quyết định giai điệu toàn bài . .

Cũng có nghĩa là :Sự vận động của âm không ổn định nhập vào các hợp âm ổn định ,đồng nghĩa với đưa các âm , hợp âm dần vào giai điệu của bài hát trong quá trình diễn biến khi ta kết thúc câu nhạc hoặc là kết lửng hoặc là kết tan trước trong giaii điệu bài hát , trước khi kết thúc chính thức ở hợp âm Chủ .xác định giọng điệu bài ca .

Những vấn đề vừa nêu trên đã cắt nghĩa cho sự sáng tạo trong nhạc điệu Beatles .

CÒN NỪA Các Mục tiếp theo /\[b][/b][b][/b]

****************************************

TRANG THƠ

*******************************************************

BẾN CÔ LÊU ___ AKAY AKAY

BẾN CÔ LIÊU

Ngồi chờ bên bến cô liêu
Chẳng có đò chiều nhẹ mái qua sông
Hoàng hôn đôi sắc trên đồng
Đâu người chèo lái thuyền không mái chèo
Bên đê gà gáy tre reo
Chốn này người đợinhịp chèo mênh mông

Chắc cô lái ấy tìm chồng
Bỏ thuyền bỏ bến bỏ sông bỏ chèo
Bỏ con sóng nhỏ từng reo
Quên người tình cũ từng trông tay chèo
Tôi ngồi lặng ngắm hoa bèo
Nhìn đôi con bướm bay theo hương tình
Rằng đôi cánh bướm thật xinh
Mà hoàng hôn vội khép mình vào đêm
Tôi mong cô bước êm đềm
Bên người nào ấy trong đêm sao mờ

Trời ơi ! Như một giấc mơ
Đợi đò bến vắng chiều mờ trăng buông
Tôi mong cô thật tròn vuông
Chớ đừng nuối tiếc trăng suông đò chiều
Chuyến đò chở nặng bao nhiêu
Chuyện trình đằm thắm nhịp chiều sông đêm
Cô tìm trong mái ấm êm
Tôi chờ gió lạnh để thêm nhờ người ././/

****************N.ĐMay 201 3
Đỗ Nguyễn Thiện Nam **************************

KAY__ AKAY.

A kay , Akay ơi !
Trăng vàng mọc giữa biển khơi
Má hồng ráng đỏ bầu tròi Akay
Lung lay võng lắc lung lay
Biển ru con sóng gió lay cát vàng

Long lanh mắt sáng ngỡ ngàng
Biển kia sóng cả ,âm vang ru hời
Trao nghiêng cánh võng chơi vơi
Tình đời một khúc ru hời AKay

Trăm con sóng nhỏ ngoài khơi
Đến bờ cát phẳng đánh rơi trăng tà
À ơi tiếng hát xa xa
À ơi trăng có biết nhà AKay không

Xa trông biển rộn sóng cồn
Mong AKay lớn mênh mông giọt đời
Biển triều sóng gió đầy vơi
Tìm trong ước vọng giọt đời A KAY ơi!

*******************

Saturday, May 25, 2013

Đỗ Nguyễn Thiện Nam